Helaas kan ik over de NRC de laatste jaren weinig goeds berichten. Vandaag las ik de Weblog van de juridisch medewerker van de NRC, Mr. Folkert Jensma: Ook Zembla hard terechtgewezen door journalistieke tuchtrechter om lijst ‘foute officieren’.
Let op de tendentieuze titel: “Ook Zembla hard terechtgewezen door journalistieke tuchtrechter om lijst ‘foute officieren’”. Folkert Jensma grossiert geloof ik in tendentieuze titels, zoals ook: “Mislukt boek zet rechters in kwaad daglicht” over de reactie van Marc Loth in het Nederlands Juristenblad (NJB) op het boek van Wagenaar et al. over rechterlijke dwalingen, zie ook Ernest Louwes, Andries Knevel en Paul Witteman. Ik citeer nog maar even uit mijn stukje over deze inmiddels van de NRC-site verwijderde Weblog van Folkert Jensma:
Gelukkig geven -sommige- discussianten op deze NRC Weblog wat tegengas op dit slappe artikel en wijzen terecht op het ontbreken van argumenten in de aanval van Marc Loth op de auteurs van het boek De slapende rechter. Na 15 commentaren begint Folkert Jensma zich in een eigen commentaar 16 echter iets genuanceerder uit te drukken, waarbij hij opmerkt: “In het stukje hierboven geef ik alleen een journalistieke samenvatting van een publicatie in het NJB.” Waarop echter (de mij onbekende) A. Hendriks in zijn commentaar 17 volkomen terecht antwoordt:
“Mr F.E. Jensma (hierboven nummer 16) speelt de van de prins geen kwaad bewuste en vermoorde onschuld, wijst op zijn waardevrije rol als doorgever van boodschappen en spaart zo de kool en de geit.
Hij gaat geheel voorbij aan de kern van mijn kritiek en die is dat wat betreft de onderhavige problematiek de pers in diepe lethargie verzonken is en de serieuze onderzoeksjournalistiek definitief ter ziele.
Zijn zouteloze begin van de bespreking van “De slapende rechter” had, nadat de journalist de inhoud diepgaand had gecheckt en bestudeerd, niet moeten luiden: “Als rechtspsycholoog W.A. Wagenaar gelijk heeft, staat het er met de strafrechtspraak in Nederland droevig voor.”, maar iets als “Nu men niet anders kan doen dan vaststellen dat rechtspsycholoog W.A. Wagenaar gelijk heeft, staat het er met de strafrechtspraak in Nederland droevig voor.”
Misplaatste apologeten aan het woord laten kan de problematiek alleen maar verergeren.”
Bij het stukje van 18 januari jl. van Folkert Jensma wordt de indruk versterkt dat hij opereert als een verlengstuk van het openbaar ministerie, dat Zembla gesommeerd had deze uitzending over fouten van officieren van justitie van de site te halen. Gelukkig staat de uitzending er nog steeds integraal op en is er een reactie op dit schrijfsel van Jensma, die ik hieronder geef. De link naar Jensma’s (toch wel nogal infame) artikel staat ook op de site van Zembla! Een goede reactie van de eindredacteur van Zembla, Kees Driehuis. Ook mooi dat Zembla niet aan de intimidatie van het OM heeft toegegeven.
(Reactie van de eindredacteur van Zembla, Kees Driehuis:)
GEEN TUNNELVISIE VAN ZEMBLA
Wie in de NRC van 19 januari het artikel “ZEMBLA gegispt na tv-uitzending over fouten OM” heeft gelezen, zou denken dat ZEMBLA een programma heeft gemaakt waar niets van klopte en dat onmiddellijk van de website zou moeten worden verwijderd. Zo is het natuurlijk niet en het oordeel van de Raad voor de Journalistiek was zeker niet zo vernietigend als Folkert Jensma in zijn artikel schrijft. Wij maakten een programma waarin zeven zaken werden behandeld en plaatsten op onze website een lijst van ruim negentig zaken, waarin een officier van justitie op één of andere manier een fout had gemaakt. Fouten die wij hebben overgenomen uit rechterlijke vonnissen waarin expliciet stond dat de officier van justitie een fout had gemaakt.
Op zich niets nieuws, het waren allemaal zaken die zich in de openbaarheid hebben afgespeeld. Er is de afgelopen jaren (ook in de NRC) veel geschreven over fouten bij het Openbaar Ministerie. Nieuw was dat wij de vele incidenten op een rij hebben gezet en eraan hebben toegevoegd dat het opvalt dat officieren van justitie die fouten maken gewoon hun werk kunnen blijven doen; dat het OM niet de indruk wekt te leren van haar fouten.
De voormalige vice-president van de Amsterdamse rechtbank Blekxtoon zei daarover in de uitzending: ‘Er zijn erbij die de neiging hebben de regels aan te passen aan hun scoringsdrift en die moeten er uit.’
Het OM schakelde na onze uitzending haar eigen Wetenschappelijk Bureau in, dat drie maanden lang onderzoek deed naar de zaken die in onze uitzending en op onze lijst aan de orde waren gekomen (keurde hier de slager zijn eigen vlees?). In een rapport van 316 pagina’s schrapten de ‘wetenschappers’ van het OM allemaal zaken waarin er volgens hen geen fouten waren gemaakt. Uiteindelijk bleven er volgens het OM maar negen zaken over waarin er door officieren van justitie fouten waren gemaakt. Dat het OM zichzelf daarmee wil geruststellen lijkt niet verstandig, maar van ons mag het.
Met dit rapport in de hand heeft het OM een klacht ingediend bij de Raad voor de Journalistiek. De Raad veroordeelt de uitzending als geheel helemaal niet, maar vindt dat, óók als je zo’n ingewikkeld onderwerp voor een breed publiek wil maken, je uiterst zorgvuldig zou moeten zijn. Daar zijn wij het helemaal mee eens. De Raad vond dat wij daar niet helemaal in geslaagd zijn omdat we de heer Brouwer, voorzitter van het college van procureurs-generaal, die in de uitzending reageert op een aantal zaken waarin het OM fouten heeft gemaakt, ook over twee andere zaken aan het woord hadden moeten laten.
Ook vond de raad dat een rapport van de Rijksrecherche inzake de gang van zaken bij het falende onderzoek naar de Enschedese vuurwerkramp door ons genoemd had moeten worden. Ons argument dat wij dit achterwege hebben gelaten omdat dit rapport zelf op dat moment nog ter discussie stond en we daar dan uitgebreid op in hadden moeten gaan -waarvoor in de ons gegeven zendtijd geen ruimte was- is door de Raad terzijde geschoven.
Wij zijn het over deze punten oneens met de Raad, als we beide zaken wel hadden gedaan was de uitzending vooral langer geworden, maar wezenlijk niet veranderd. Jensma schrijft verder: ‘De belangrijkste overweging in de uitspraak van de Raad is dat de journalisten ‘onvoldoende onderscheid’ hebben gemaakt ‘tussen de door de vonnissen gedragen feiten en omstandigheden enerzijds en de daarop gebaseerde mening en opinie van verweerders anderzijds’. Feitelijk heeft ZEMBLA zich bij de beoordeling van de feiten dus door de eigen ‘mening en opinie’ laten leiden, een fenomeen dat ook wel bekend staat als tunnelvisie.’
Het citaat dat Jensma gebruikt klopt, maar in de uitspraak van de Raad wordt niet duidelijk gemaakt waarop deze zich baseert bij haar conclusie dat wij dat onderscheid onvoldoende zouden hebben gemaakt. Het door Jensma toegevoegde zinnetje dat wij ons ‘dus’ door de eigen mening en opinie hebben laten leiden is zijn conclusie en niet die van de Raad. En volgens ons heeft dat sowieso niets met tunnelvisie te maken, tunnelvisie betekent namelijk dat je maar één mogelijke uitkomst voor je onderzoek ziet. Terwijl wij bij iedere zaak die wij hebben behandeld steeds hebben gekeken of daarin wel of niet een fout door de officier was gemaakt , d.w.z. een fout die als zodanig door de rechter in het vonnis werd benoemd.
Jensma constateert verder dat er op onze website niets over de uitspraak staat en dat de uitzending nog gewoon te zien is.
Wij hebben op 22 december, vijf dagen na de uitspraak, deze op de ZEMBLA website vermeld en bij de betreffende uitzending is te lezen dat de klacht van het OM bij de Raad voor de Journalistiek voor een deel gegrond is verklaard, met daarbij een link naar de uitspraak.
De uitzending zal wat ons betreft onverkort te zien blijven. Juist nu. Wij raden iedereen aan het programma te bekijken en zelf te oordelen op ZEMBLA
