Wanda Reisel volgt Emile Roemer (niet)

Toch nog even gekeken of Wanda Reisel de afgelopen week in haar “volgen van Emile Roemer” nog iets verstandigs te zeggen had na de eerste twee afleveringen. Maar nee, er wordt, bijvoorbeeld in het stukje “Waar laat Roemer de gewone man?” nog wat verder gezeurd over het vuilnis op straat (schuld van de SP!), de “gabardine” en de gleufhoed (die nu eenmaal bij een “volgende detective” horen) en “voorman Roemer, in zijn glansrijke rol van Robin Hood (hij steelt van de rijken en geeft aan de armen!)” en eigenlijk komen we helemaal niets over Emile Roemer en de SP te weten.

Emile Roemer zou nu “Robin Hood” natuurlijk als geuzennaam aan kunnen nemen, dat wel. Robin Hood wordt toch in het algemeen als held gezien, al is hij dan ook (waarschijnlijk) voornamelijk een fictief personage. Hij streed tegen corrupte machthebbers, net zoals Emile Roemer strijdt tegen corruptie in overheid en bankwezen. Of Emile Roemer ook de boogschietsport beoefent weet ik niet, dus het is mij onduidelijk hoe ver deze analogie kan worden doorgetrokken…

Verder verbaast Wanda Reisel zich over een SP-er met een witte boodschappentas met daarop de “geheimzinnige tekst” (later in hetzelfde stukje snijdend sarcastisch aangeduid met “diepzinnige tekst”): “de drager is de boodschap”. SP”. Tja, waar doet die tekst onmiddellijk aan denken? Aan “the medium is the message” van Marshall McLuhan (een link die overigens door Wanda Reisel niet wordt gelegd). Niet erg geheimzinnig noch diepzinnig, maar wel aardig gevonden als tekst voor op een boodschappentas.

Het stukje eindigt met (copy and paste):

“Verdienste

In een persoonlijk interviewtje op de SP-website vind ik Robin terug. Hij zou het als zijn grootste verdienste zien als hij er in zou slagen de armoede onder Nederlandse kinderen op te lossen. Maar op de vraag wat hij zou doen als hij in de loterij 100.000 euro wint, antwoordt mijn personage: Mijn kinderen blij maken en het voor ze wegzetten voor later…..
Ik drink en ween.”

Robin is Roemer (zie boven). Deze week van volgen van SP+Roemer door Wanda Reisel heeft in ieder geval één ding wel duidelijk gemaakt: Wanda Reisel heeft een bloedhekel aan de SP+Roemer (+Robin Hood?). Ik vraag me af waarom de redactie van de NRC zo iemand heeft uitgekozen om Roemer te volgen. Heeft de redactie van de NRC misschien ook een bloedhekel aan SP+Roemer?

Wanda Reisel volgt Emile Roemer

Emile Roemer en de SP hebben momenteel erg de wind tegen. Dat is bijvoorbeeld ook weer te zien aan de manier waarop Wanda Reisel in de NRC van deze week Emile Roemer “volgt”. Over de uitzending in Buitenhof merkte zij op: “Zij (Barbara Baarsma) wast Emile pittig de oren over de goedbedoelde bescherming en zekerheden die de SP de mensen met een minimuminkomen wil bieden: het geld dat de SP bij de rijken wil weghalen kost ook geld”, zich daarbij weer kritiekloos aansluitend bij deze slogan van de verdedigers van privatisering en het marktprincipe (terwijl Roemer zich nota bene nog vrij genuanceerd over dit principe uitliet). Ook klaagt zij over het vuilnis op straat, alsof dit de schuld van Roemer+SP is.
Vandaag (dinsdag) geeft zij haar onderuit halen van de SP en Roemer nog wat meer “body” door te wijzen op haar eigen VVD vader die (als ik het goed begrepen heb) mede verantwoordelijk was voor haar “rusteloze, romantische en revolutionaire geest” (toen ze 18 was). Ja, ooit, toen ze nog niet wijzer was, geloofde ze ook nog in Rosa Luxemburg en Trotski en kocht ze de “handzame, maar wat saaie boekjes van Marx, Mandel en Marcuse”, daarmee suggererend dat de SP nog steeds op die lijn zit, terwijl ze zelf inmiddels wel beter weet. Het doet allemaal een beetje denken aan de (rechtse) spreuk: “Wie jong is en niet links heeft geen hart, wie oud is en niet rechts heeft geen verstand”.
Zowel Franca Treur als Robert Vuijsje schreven op een sympathieke manier over de politici die ze volgden (resp. Balkenende en Cohen), al schreef Franca Treur dan ook dat er meer door het haar van David Bowie werd geaaid dan door het haar van Balkenende bij Madame Tussaud (een treffende observatie die laat zien dat ze een echte schrijfster is). Wanda Reisel schrijft daarentegen echter op een bijzonder neerbuigende manier over SP en Emile Roemer. “De SP is passé” is haar boodschap (tenminste, tot nu toe).

Cum laude voor Emile Roemer

Vandaag werd de lijsttrekker van de SP, Emile Roemer, in het televisie programma Buitenhof De toekomst van Europa & Emile Roemer uitgedaagd door de “kritische denker” (of moeten we zeggen: “kritische denkster”?) Barbara Baarsma. Barbara Baarsma is directeur van SEO en hoogleraar marktwerking- en mededingingseconomie aan de Faculteit en Bedrijfskunde van de Universiteit van Amsterdam.

Ik heb even op internet wat informatie opgezocht over Barbara Baarsma en zie overal vermeld dat zij “cum laude” doctoraal examen economie heeft gedaan aan de Universiteit van Amsterdam, zie bijv. SEO Barbara Baarsma. Nu heb ik toevallig aan diezelfde universiteit ook cum laude doctoraal examen gedaan (niet in de economie, maar in de wiskunde), alleen vermeld ik het nooit; eigenlijk vind ik dat soort dingen een beetje genant. Maar ik doe dan ook niet zo veel aan “self promotion” (hoewel ik, paradoxaal genoeg, me daar nu net even in dit stukje aan heb schuldig gemaakt teneinde personen die nu zouden willen opmerken: “Als Piet Groeneboom cum laude doctoraal had gedaan, zou hij het ook vermelden” de wind uit de zeilen nemen). Die “self promotion” is op het ogenblik erg in de mode zonder dat veel mensen daar aanstoot aan lijken te nemen. Misschien moeten we dit wijten aan de zg. “gesel van de markt”, waar Barbara Baarsma als hoogleraar marktwerking natuurlijk alles van af weet.

Ik zag op de internet sites dat Barbara Baarsma een echte “netwerker” is. Onder haar nevenfuncties staan bijvoorbeeld vermeld: lid van de Raad van Commissarissen Loyalis NV, lid van de visitatiecommissie Nederlandse Publieke Omroep en lid van de Raad van Toezicht St. Elisabeth ziekenhuis, Tilburg. Dit laatste trof mij even. Misschien zou zij als lid van de Raad van Toezicht St. Elisabeth ziekenhuis, Tilburg, weer eens kunnen kijken naar wat er toch in hemelsnaam met de organen van Denise Schouten is gebeurd die uit dit ziekenhuis zijn verdwenen? Zie voor informatie over deze zaak: Het verdwenen hart van Denise Schouten.

Mevrouw Baarsma viel Emile Roemer o.a. aan op het programmapunt van de SP dat de minimum lonen omhoog moeten.
De redenering was: “Als arbeid door een verhoogd minimumloon te duur wordt zullen werkgevers minder mensen aannemen. Door een hoger minimumloon veroordeelt u mensen tot een uitkering.”
Emile Roemer antwoordde terecht:
1. Mensen die wel werk hebben, maar aan de onderkant van de loonschaal zitten, kunnen niet rondkomen (reden waarom het minimumloon omhoog moet).
2. De stelling “Als arbeid door een verhoogd minimumloon te duur wordt zullen werkgevers minder mensen aannemen” is onjuist, maar wordt wel steeds opgevoerd als bangmakerij.

Bovendien, zou ik hier aan toe willen voegen, is dit geen argument tegen het verhogen van het minimumloon. Als het bedrijfsleven zich schuldig maakt aan het vergroten van misstanden op de arbeidsmarkt, moet de overheid het als zijn plicht zien om daar tegen op te treden. En niet zeggen: “laten we het minimumloon maar laag laten, zodat bedrijven goedkope arbeidskrachten kunnen aannemen”. Dat is een beetje de omgekeerde wereld, zou ik zeggen.

Emile Roemer diende haar volgens mij uitstekend van repliek, met het gevolg dat mevrouw Baarsma steeds nadrukkelijker (en laag bij de grondser) ging interrumperen. Die Emile Roemer vertegenwoordigt voor mij een uitstervend ras: een fatsoenlijke politicus, die niet gaat schreeuwen, niet kwaad wordt (althans niet zichtbaar), en rustig antwoord blijft geven, al wordt hij met allerlei onzin geconfronteerd. Hij zou m.i. een uitstekende premier zijn, ook al omdat hij heel goed geïnformeerd leek, iets wat bij Cohen niet altijd even duidelijk is (al zal hij natuurlijk een oneindig veel beter premier zijn dan JP Balkenende). Maar Emile Roemer hoort waarschijnlijk tot de verkeerde partij voor deze functie.

SP tegen de rest: mens tegen robot

Naar aanleiding van het vertrek van Agnes Kant als lijsttrekker bij de SP en ook naar aanleiding van het slotdebat voor de gemeenteraadsverkiezingen moest ik denken aan “Star Trek, the next generation”. Wat opvalt als een lid van de SP aan het woord is, zoals Agnes Kant, of Marijnissen, maar toch ook wel de opvolger van Agnes Kant, Emile Roemer, is dat je het gevoel hebt met een mens te maken te hebben. Marijnissen die tranen plengt, Agnes Kant die helemaal van de kaart is in het slotdebat en tevergeefs aan het woord tracht te komen, terwijl de zelfgenoegzaam glimlachende robots tegenover haar dit proberen te verhinderen, Emile Roemer die zijn postuur in stelling brengt als hem gevraagd wordt of hij uit de schaduw van Marijnissen kan treden….

In “Star Trek, the next generation” treedt een heel sympathieke en ook wel geestige “androïde” op, genaamd “Data”. Hij is een onuitputtelijke bron voor het ontwikkelen van gedachten over wat humor eigenlijk is (hij is in feite heel grappig, maar als hij opzettelijk probeert leuk te zijn, mist hij het juiste “gevoel”) en wat “gevoel” is, enz. En, zoals te verwachten valt, als zijn “gevoel” wordt geactiveerd, loopt het helemaal uit de hand.

We hebben nu al 4 kabinetten een “androïde” als premier, is iedereen waarschijnlijk wel opgevallen. Zelfs de manier van lopen van deze androïde wijst daar al op. Tenminste bij dit type ouderwetse robot, in tegenstelling tot de modernere robot, zie Delftse robot loopt als een mens. Druk op de knop van de androïde JPB en er komt uit: “Ik ben nooit voor mijn verantwoordelijkheid weggelopen”, “Terug naar de VOC mentaliteit…toch?” of “Ik ga voor goud”. Maar Bos en Pechtold zijn natuurlijk ook androïden, en Rutte, tja, die schijnt in ieder geval nog redelijk piano te kunnen spelen. Dat is nog iets… Hij is toch ook wel een androïde, denk ik.
Het verschil met de androïde “Data” is dat “Data” een leuke androïde was. Dat kan ik helaas van de zo juist genoemde Nederlandse androïden in de politiek niet zeggen.

O ja, ik vergat nog te zeggen dat Wilders natuurlijk ook een androïde is. Druk daar op de knop en er komt “hoofddoekjes” of “linkse elite” uit. Die heeft trouwens ook zijn bleke gelaatskleur met “Data” gemeen (maar is eveneens veel minder leuk).

Epiloog. Een vriend schreef mij n.a.v. het bovenstaande:
Ja Piet, dat is een goede waarneming! Je moet er toch echt niet aan denken dat deze en soortgelijke androïde types straks een regering gaan vormen in ‘crisistijd’. Ik moet nog al eens denken aan twee regels van Lucebert ooit:

Voor je het weet, is ‘t weer zo ver,
dan draagt de één een zweep, de andere een jodenster.

Druk op Balkenende’s knop, en hij zal zeggen het zo ver natuurlijk nooit te laten komen…

“Het moet om de inhoud gaan”

De afgelopen dagen hebben we politici vaak horen zeggen: “het moet om de inhoud gaan” of: “laten we het nu eindelijk eens over de inhoud hebben.” Hierbij moet ik steeds denken aan het boek “The concept of mind” van de Engelse analytische filosoof Gilbert Ryle. Dat boek gaat over de (schijn-)tweespalt tussen “mind and body”, waar de Engelse analytische filosofen vooral de Fransman Descartes de schuld van geven. Waar het om gaat wordt door Ryle geïllustreerd met het volgende voorbeeld.
Een bezoeker van Oxford wordt rondgeleid door iemand van de universiteit van Oxford, die hem de “colleges” laat zien, van binnen en buiten, de grasveldjes, enz. Nadat de bezoeker dit allemaal gezien heeft vraagt hij: “Dat is allemaal goed en wel, maar waar is de universiteit?” De man van Oxford antwoordt dan: “Dit is de universiteit”. De bezoeker leeft echter in de illusie dat er nog een of andere aparte entiteit boven dit alles zweeft die “de universiteit” zou zijn.

Ik zou tegen de politici die steeds maar roepen: “het moet om de inhoud gaan” iets dergelijks willen zeggen als de man van Oxford tegen de bezoeker zei: “De vorm is de inhoud”. Iedereen die Verdonk in het “Uruzgan debat” heeft zien uitvaren tegen Wouter Bos kan hebben geconstateerd: “de vorm is de inhoud”. En wat is de inhoud in dit geval: een platte populiste die haar kans schoon ziet.
Iedereen die naar de woordenbrij van Balkenende in het interview met Clairy Polak in Buitenhof van afgelopen zondag heeft geluisterd kan ook maar één ding concluderen: “de vorm is de inhoud” (en die inhoud is leeg).
Le style, c’est l’homme (of, in het geval van Rita Verdonk: “Le style, c’est la femme”).

Logica, holle retoriek en het CDA

Toen ik in de tweede klas van de middelbare school zat, kocht ik van mijn zakgeld het boek “Inleiding tot de logica” van Alfred Tarski, vertaald door de Nederlandse hoogleraar in de logica Evert Beth. Ik heb het niet aan mijn wiskundeleraar verteld, die deze actie ongetwijfeld belachelijk zou hebben gemaakt, zie: Jan en Willem discussiëren over het thema: wat is een goede leraar?. Wat mij bijzonder trof in de inleiding van dit boek waren de volgende opmerkingen:

“Ik heb niet de illusie dat de ontwikkeling van het logisch denken,…, een zeer wezenlijke werking zal uitoefenen op het proces van de normalisering der menselijke betrekkingen; maar wel geloof ik dat de ruimere verspreiding van de kennis van de logica positief zal bijdragen tot de versnelling van dit proces. Want enerzijds schept de logica, doordat ze de betekenis van begrippen op haar eigen gebied nauwkeurig en eenvormig vastlegt en de aandacht vestigt op het belang van nauwkeurigheid en eenvormigheid der begrippen op elk ander gebied, de mogelijkheid van een betere verstandhouding tussen hen, die hiernaar streven. En anderzijds maakt ze, door de werktuigen van het denken te vervolmaken en te scherpen, de mensen kritischer – en daardoor wordt de kans geringer dat ze zich laten misleiden door al de pseudo-redeneringen waaraan ze tegenwoordig in verschillende delen van de wereld voortdurend zijn blootgesteld.”

“Pseudo-redeneringen waaraan ze tegenwoordig in verschillende delen van de wereld voortdurend zijn blootgesteld”: daar hebben “ze” in ons deel van de wereld (in het bijzonder Nederland) bijzonder veel last van, vooral als er een politicus van het CDA aan het woord is, zoals Maxime Verhagen. Want het was toch eigenlijk allemaal vrij eenvoudig: in 2007 is besloten dat in 2010 de Nederlandse militaire missie in Uruzgan beëindigd zou worden. Dat betekent dat er in feite nu al gewerkt moet worden aan een voorbereiding van het vertrek van de Nederlandse militairen. Maar, zoals ik al in mijn vorige blog de crisis heb gezegd: ik denk dat Maxime Verhagen aan Rasmussen heeft ingeseind: “Zend nu maar dat verzoek voor verlenging aan ons, dan zorg ik wel dat het erdoor komt.” Deze gedachte is de afgelopen 24 uur alleen maar versterkt en inmiddels ook aan mij bevestigd door een aantal mensen. Dus wat hoorden we vandaag Maxime Verhagen weer zeggen: “Dit schaadt het aanzien van Nederland”, enz. Ook had hij het over “onze jongens” in Afghanistan, die “in de steek gelaten werden” en dat soort dingen. Verder stond gisteren op teletekst dat de CU ook vindt dat we dit jaar weg moeten uit Uruzgan, maar dat de beslissing daarover deze week niet genomen hoeft te worden.

Laten we even beginnen met laatstgenoemd standpunt vanuit de logica te bezien: de CU vindt dat we dit jaar weg moeten uit Uruzgan, maar dat de beslissing daarover deze week niet genomen hoeft te worden. ???
De beslissing daarover is al in 2007 genomen, de CU staat er dus kennelijk nog steeds achter. Waarom kan dan deze week niet worden gezegd: we beëindigen in 2010 de militaire missie in Uruzgan? Raadselachtig is het op zijn minst.

En nu verder wat de beweringen van Verhagen betreft. Eerder deze week antwoordden Nederlandse militairen in Afghanistan op de vraag wat ze het liefst wilden, dat het hun niet zo veel kon schelen wat er gebeurde (als het gestopt werd gingen ze wel weer op een andere missie), maar dat ze eigenlijk alleen wilden dat er nu duidelijkheid kwam over wat er zou gebeuren. Als ze weg zouden gaan aan het eind van het jaar, moest dat nu eenmaal ook worden voorbereid. Gisteren echter werden er ineens militairen voor de camera gehaald die zeiden dat het heel erg was dat de Nederlanders weggingen, dat het werk dan voor niets was geweest, enz., kortom, militairen die bijna door Verhagen geïnstrueerd leken te zijn. Welke van de militairen moeten we nu geloven? Ik geloof persoonlijk dat de militairen die eerder deze week aan het woord waren zeiden wat ze echt dachten en dat de militairen die we gisteren zagen geregisseerd waren door CDA sympathisanten. Ik citeer uit: Misverstanden van Uruzgan

“Misverstand 6:
Nu vertrekken zou betekenen dat al het werk voor niks is geweest.
Vraag de inwoner van Uruzgan wat hij of zij vindt van de Nederlandse aanwezigheid. Steekproeven leren dat negen van de tien inwoners zegt dat de buitenlanders beter kunnen vertrekken. Ze brachten de oorlog naar de provincie ten koste van honderden burgerdoden.
Het jaar 2005, voor de Nederlandse komst, was veel veiliger menen ze. De laatste jaren was de grote stap voorwaarts de uitbreiding van het gezondheidszorg. Zelfs de verste uithoeken beschikken nu over medische posten. Maar daarvoor is geen buitenlands leger nodig. De taliban valt geen hospitaaltjes aan. Ze hebben die namelijk zelf hard nodig. Het cynisch feit speelt dat de door Nederland betaalde medische zorg gebruikt wordt voor het oplappen van talibangewonden. “

Eigenlijk is dat wat de PvdA vannacht nog heeft voorgesteld: hulp op ander gebied, zoals gezondheidszorg. Maar nee, het CDA vindt dat de optie van een voortzetten van de militaire missie moet worden opengehouden. Wat wordt in stelling gebracht, in het bijzonder door Maxime Verhagen? “Het aanzien in de wereld en bij onze bondgenoten”.

Laten we even “ex hypothesi” redeneren, iets waar de CDA-ers Balkenende en Verhagen, om maar niet te spreken van Pieter van Geel ongetwijfeld erg tegen zijn, maar wat in de logica vaak gedaan wordt. Stel dat de secretaris-generaal van de NAVO op het moment dat de Amerikanen uit Vietnam weg wilden aan hen gevraagd had te blijven. Hadden ze dat om die reden moeten doen, denkend aan het aanzien bij de bondgenoten en in de rest van de wereld? Ik zie de minister van buitenlandse zaken dit al met een ernstig gezicht voor de camera zeggen, net als onze Maxime Verhagen dat met een ernstig gezicht voor de Nederlandse camera zei. En ik zie dan ook weer al die domoren voor me, die vallen voor dat soort retoriek, en moet dan toch wel onwillekeurig denken aan Tarski’s woorden over de voordelen van training in de logica: “en daardoor wordt de kans geringer dat ze zich laten misleiden door al de pseudo-redeneringen waaraan ze tegenwoordig in verschillende delen van de wereld voortdurend zijn blootgesteld.”

De crisis

Ik denk persoonlijk dat het zo is gegaan: Maxime Verhagen heeft Rasmussen ingeseind: “Zend nu maar dat verzoek aan ons, dan zorg ik wel dat het erdoor komt.” Merkwaardig genoeg hoor ik dat niemand zeggen.
Als het zo is gegaan, is dat natuurlijk een echt achterbakse streek van Verhagen en roept het de manier waarop van Agt Den Uyl ten val heeft gebracht in herinnering: Maxime zet Wouter Bos voor het blok, en als Wouter Bos het dan niet wil, kan hij zeggen: “We maken ons te schande voor het aangezicht van de wereld” en dat soort dingen.

Opmerkelijk genoeg was er gisteren een vrouw uit Afghanistan in Netwerk, die parlementslid in Afghanistan is geweest (Malalai Joya, zie Dapperste vrouw Afghanistan voor auteursbezoek Nederland) en die zei dat Nederland maar beter weg kon gaan, want dat de personen die het meest van de hulp profiteren de krijgsheren zijn, die het land nog verder de vernieling in helpen. Ook was opmerkelijk dat op de vraag aan Nederlandse militairen in Afghanistan wat ze het liefst wilden geantwoord werd dat het hun niet zo veel kon schelen wat er gebeurde (als het gestopt werd gingen ze wel weer op een andere missie), maar dat ze eigenlijk alleen wilden dat er nu duidelijkheid kwam over wat er zou gebeuren. Als ze weg zouden gaan aan het eind van het jaar, moest dat nu eenmaal ook worden voorbereid. Het klonk me alleszins redelijk in de oren.

Aan de andere kant opereert Wouter Bos ook niet handig en zegt hij voortdurend verkeerde dingen, nog afgezien van zijn foute “uitstraling”. Ik mis erg Marijnissen, hoewel ik Agnes Kant wel vind groeien in haar rol. Ook was Femke Halsema vandaag goed op dreef in het debat. Zij stelde een aantal zeer gedetailleerde vragen, die, bij beantwoording (maar ze worden natuurlijk niet beantwoord), duidelijk zouden maken: die of die heeft gelogen. Waarschijnlijk is hier Maxime Verhagen de grootste leugenaar, maar het zal wel niet uitkomen.

Ik hoop vurig dat dit kabinet gaat vallen morgen. Alleen: wat krijgen we dan? Balkenende 5? CDA+VVD+PVV? Dat is toch ook een vreselijk vooruitzicht! Als de SP, Groen Links en PvdA nu eindelijk eens een links blok zouden gaan vormen, waar Marijnissen nu al zo lang voor heeft gepleit, dat zou een stap op de goede weg zijn. Maar ook hier zet Wouter Bos voortdurend de voet dwars. Dom, heel erg dom van hem, volgens mij!

Zembla kraakt OM-topman Brouwer

In de uitzending van Zembla Officieren van justitie in de fout zagen we gisteren de bedreigde (althans: de zich als bedreigd gedragende) OM-topman Brouwer, die zich moest verantwoorden voor het knoeien van het OM, zoals het achterhouden van bewijs en het leveren van onvolledige dossiers, en het desondanks doorstromen van de betrokken officieren van justitie naar andere (meestal betere) functies.
Hij had hier hier geen verstandig woord op te zeggen, maar bleef volhouden dat er “interne sancties” voor deze missers waren (onzichtbaar voor Nederland minus het OM of misschien zelfs wel voor Nederland inclusief het OM). Hij was zeer defensief en geïrriteerd en maakte een bijzonder zwakke indruk.

Je zou verwachten dat er dan op teletekst en in de krant komt te staan: “Zembla kraakt OM-topman Brouwer”. Maar nee, deze media staan inmiddels al zo onder controle van het OM dat we in plaats daarvan zien verschijnen “OM-topman Brouwer kraakt onderzoek Zembla”. Brouwer zal na zijn zwakke optreden in Zembla wel gedacht hebben: “De aanval is de beste verdediging”.

Waarom lacht u, mijnheer Bos?

Vannacht gekeken naar het debat naar aanleiding van de reactie(s) van premier Balkenende en de ministers Bos en Rouvoet op het verschijnen van het rapport van de commissie Davids. Net als Femke Halsema viel mij de vrolijkheid achter de regeringstafel op. En dan in het bijzonder het lachen van Wouter Bos. Dus dat Femke tenslotte in een discussie met Wouter Bos aan hem vroeg: “Waarom lacht u, mijnheer Bos?” vond ik eigenlijk zeer terecht. Bos antwoordde echter, deze keer niet lachend, maar met een verbeten gezicht: “Volgende vraag!”.
Kingsley Amis heeft het (misschien in “Lucky Jim”) over een “laugh without mirth”. Ik geloof dat het lachen van Wouter Bos in deze categorie geplaatst moet worden. Ik denk dat hij er verstandig aan doet wat minder die “laugh without mirth” te laten zien.

Wat mij wel opviel was de toenemend vijandige toon in het debat. En we worden ook wel erg getergd door het niet antwoorden op wat wordt gevraagd, maar het in plaats daarvan eindeloos herhalen van preken voor eigen parochie, gepaard met pogingen, in het bijzonder bij premier Balkenende, over te brengen:

“Laat men het volgende goed verstaan:
Wij hebben nooit iets fout gedaan”

een rijmpje dat ik indertijd voor professor Buruma heb gemaakt, zie:
Wie hebben de petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak getekend?.

Het was allemaal buitengewoon doorzichtig. Je zag bijvoorbeeld aan de bijdrage van Mariët Hamer, dat ze waarschijnlijk met Wouter Bos had afgesproken: “Weet je wat, ik zeg dat er een strikt onderscheid is tussen de verklaring van de premier namens de regering en wat hij daarna in het beantwoorden van de vragen heeft gezegd. Wat er ook gebeurt, dat zal ik blijven herhalen.”. Waarom zei ze niet gewoon: “Mij werd gevraagd na de persconferentie met Balkenende of ik dacht dat Wouter Bos geheel achter die verklaring stond en toen heb ik alleen maar gezegd dat ik me dat niet goed kon voorstellen. Misschien had hij niet goed opgelet of zo.” Dat is iets wat iedereen kan begrijpen en het is natuurlijk wel dom van Wouter Bos, maar toch vergeeflijk.
Maar nee, ze bleef krampachtig op die uitgestippelde lijn van het onderscheid tussen regeringsverklaring en beantwoorden van vragen door onze premier zitten.

Rutte en Wilders probeerden op een bijzonder doorzichtige manier de PvdA zwart te maken (Wilders nog wel iets krasser dan Rutte) en je zou hopen dat een verstandig mens die hiernaar kijkt (maar het hiernaar kijken is natuurlijk al onverstandig) dat er voornamelijk heeft uitgehaald. Dat Bos iets heeft laten passeren waar hij het eigenlijk niet mee eens kon zijn, kan natuurlijk niet worden ontkend, ondanks het volgen van de uitgestippelde lijn door Mariët Hamer. Dat Mariët Hamer tegen Rutte zei dat hij, vanwege de positie van de VVD en hemzelf bij het ingaan van de oorlog, nu niet zo’n grote mond op moet zetten, vond ik wel weer leuk, hoewel misschien niet geheel volgens de lijnen van een net debat.

Pechtold was eigenlijk ook wel goed op dreef en ik dacht eigenlijk dat hij nog een motie in zou dienen, maar ik heb daar vandaag niets meer over gehoord. Agnes Kant sprak ook (in zekere zin) “met de wind mee” en had ook meestal wel gelijk volgens mij, maar er was een plotselinge “break” toen ze de premier confronteerde met zijn uitspraak: “het is maar een mening” (n.a.v. de opmerkingen over het volkenrechtelijk mandaat in het rapport van de commissie Davids), waarop hij antwoordde: “Kunt u mij aanwijzen waar ik dat gezegd zou hebben?”. Een interessante vraag: inderdaad, waar precies heeft hij dat gezegd? Het zingt al rond sinds de persconferentie met hem hierover, en Davids had hier zelfs al op gereageerd (met zijn opmerking over het lampje waarmee de mensen met een andere mening hierover gezocht moesten worden).

Femke Halsema zei ook nog dat het prettig zou zijn als de premier eens een beetje deemoed zou tonen. Inderdaad! Dat zou een welkome afwisseling zijn met het “de hakken in het zand zetten”. En deemoed is toch ook een christelijke deugd, heb ik altijd begrepen? En ach, om dan tenslotte ook nog een wens uit te spreken: een beetje meer distantie en “esprit”, die dan aan dat beetje deemoed zouden worden toegevoegd, wat zou dat heerlijk zijn! Hoeveel verteerbaarder zouden die politici dan worden!

Epiloog. Nog even een kiekje van Fokke & Sukke in de NRC van 14-1-2010: