Wie hebben de petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak getekend?

November 22, 2007

Prof. Ybo Buruma is naast Wibi Soerjadi, Klaas Hendrikse en Arjan Dasselaar op 9 november 2007 opgetreden in “Pauw en Witteman”. Men kan zich afvragen of zo’n talkshow de juiste plaats is om over de Lucia de Berk zaak te praten. Dus, naast het gepraat over de nieuwe vleugel van Wibi Soerjadi konden we luisteren naar de trivialiserende opmerkingen die Ybo Buruma over de Lucia de Berk zaak maakte.

Ybo Buruma verkondigde hier en passant een aantal feitelijke onjuistheden, met name de onjuistheid dat 80 hoogleraren statistiek de petitie hadden getekend. Nadat hij door een aantal mensen na afloop van de uitzending hierop gewezen werd, reageerde hij met een brief (ik behoorde zelf ook -naast de redactie van de NRC- tot de ontvangers van deze brief), waarin hij opmerkte:

“Dat ik de krant volgde waarin stond dat er 80 statistici waren terwijl het kennelijk ook om vogels van andere wetenschappelijke pluimage ging, is typisch een detail waarvan de relevantie mij ontgaat.”

Ik heb daar (o.a.) het volgende op geantwoord in een e-mail aan Ybo Buruma van 11 november:

“Ik wijs eerst even op het woord “detail”. Ach, het is maar een detail. En de relevantie van dit detail ontgaat u. Is dat werkelijk waar, vraag ik mij af? Ik zal u uitleggen waarom dit “detail” volgens mij heel belangrijk is (maar misschien weet u dat ook best wel zelf). In het arrest wordt op de eerste bladzijde gezegd dat statistiek in het arrest uiteindelijk geen rol heeft gespeeld. Wie het arrest bestudeert ziet dat deze uitspraak niet waar is. Maar het Hof denkt waarschijnlijk: als we dit nu maar voldoende vaak zeggen en het ook zo in de pers brengen, dan zal iedereen die niet de moeite neemt om het arrest zelf te lezen, dit op een gegeven moment wel gaan geloven. En als we dat eenmaal bereikt hebben, kunnen we zeggen: “Ach, het zijn alleen maar 80 hoogleraren statistiek die hebben getekend, en, zoals we al hebben gezegd, statistiek speelt geen rol in ons arrest, dus de mening van deze 80 hoogleraren statistiek is irrelevant.”.

Echter: onder die hoogleraren zijn ook wiskundigen die een heel ander specialisme dan mathematische statistiek of kansrekening hebben, fysici, informatici, biologen, toxicologen, linguïstisten, (wetenschaps-)filosofen, enz. en zelfs een emeritus hoogleraar rechten. Is de mening van al deze hoogleraren nog steeds irrelevant? Wat te denken van de toxicologen, bijvoorbeeld. Dat klinkt toch al weer heel anders, dat wetenschappers uit deze discipline ook vinden dat de zaak heropend moet worden. Het lijkt weer wat moeilijker te worden om te claimen dat hun mening ook irrelevant is, net als die van de statistici.

Dan moeten er op de eerste pagina van het arrest nog enkele zinnen worden toegevoegd, bijv. dat toxicologische evidentie ook geen rol heeft gespeeld in het arrest. Bovendien moet dit dan ook weer naar de pers. Het lijkt me een eindige verzameling die hier doorlopen kan worden door de leden van het Hof. Op een gegeven moment zijn ze er doorheen en dan heeft niets meer een rol gespeeld in het vonnis, behalve de overtuiging van de rechters en leden van het Hof dat Lucia de Berk schuldig was.”

Prof. Ybo Buruma zegt in zijn brief ook nog:
“De volgende rechter zal zich wel hoeden om het woord statistiek maar in de mond te nemen.”

Ik heb daar op geantwoord door te zeggen:
“Ik neem aan dat de volgende rechter zich dan ook wel zal hoeden om het woord “digoxine” in de mond te nemen. Maar we wisten al van de uitzending van Zembla van 3 juni 2007 het geheim van de rechter dat rechters ueberhaupt het advies krijgen zo min mogelijk motivatie te geven, dan kunnen ze ook op zo min mogelijk worden “gepakt”. Dus wat blijft er dan tenslotte over? De overtuiging van de rechter dat de verdachte schuldig is? En dat hoeft hij/zij dan niet meer te motiveren? Zeker niet door gebruik te maken van wetenschappelijke methoden? Want hij/zij kan daar alleen maar gedonder mee krijgen? En dat moeten wij allemaal maar gewoon accepteren, want alleen de juristen gaan hier tenslotte over?”

Inmiddels is het 22 november. Onder de ongeveer 100 hoogleraren die de petitie nu getekend hebben is ook de Nobelprijswinnaar voor natuurkunde prof. Gerard ‘t Hooft. Hij zegt in het commentaar bij zijn handtekening het volgende.

“Dat het gerechtshof pretendeert geen statistische argumenten te hebben gebruikt wordt door de verwoordingen van het vonnis weerlegd. Men laat de getallen, ofwel de wetenschappelijke onderbouwing, achterwege, maar legt wel een a priori verband tussen de diverse sterfgevallen waar Lucia de B. aanwezig zou zijn geweest. Als men echt de rol van het toeval achterwege had willen laten had men de 7 gevallen alle afzonderlijk in beschouwing moeten nemen, en zich steeds moeten afvragen of er werkelijk sprake is geweest van moord dan wel dood door schuld of nalatigheid. De conclusie dat er van moord of poging tot moord sprake is kan alleen maar berusten op het argument van de coincidentie, en dat argument had men niet mogen gebruiken. De teksten in het dagboek hadden als aanwijzing kunnen gelden, maar niet als onomstotelijk bewijs. Ik concludeer dat de bewijsvoering hier ondeugdelijk is geweest. Daar medisch personeel nu eenmaal beroepshalve veel betrokken is bij sterfgevallen dient het gerecht daarbij nog meer dan in andere gevallen terughoudend te zijn in aanklachten van dood door schuld, laat staan moord.”

Dit is in overeenstemming met wat ik in mijn blogs hierover heb gezegd en ook in overeenstemming met wat Ton Derksen, Richard Gill en anderen hierover hebben opgemerkt. En bovendien is het relevant voor de discussie met Ybo Buruma die ik hierboven heb weergegeven. Vergelijk bijvoorbeeld de uitspraak “Dat het gerechtshof pretendeert geen statistische argumenten te hebben gebruikt wordt door de verwoordingen van het vonnis weerlegd” van Gerard ‘t Hooft hierboven met de uitspraak van Ybo Buruma bij Pauw en Witteman dat “de statistiek nu achter ons ligt” in deze zaak, iets wat Prof. Henk Elffers, die voor de rechtbank en het Hof is opgetreden als (amateur-)statisticus in deze zaak, ons ook wil doen geloven in de NRC van 5 november 2007. Zie verder Lucia de Berk en de amateurstatistici, The Lucia de Berk case, part 2 en Professor Elffers neemt het op tegen de 80 hoogleraren en de commentaren die hierop zijn gegeven. Een overzicht met links naar verschillende relevante sites wordt gegeven in het Wikipedia artikel over Lucia de Berk.

Epiloog. Voortbouwend op zijn foutieve weergave van het “pluimage” van de ondertekenaars van de petitie merkte Ybo Buruma in zijn brief ook nog het volgende op:

Want er kunnen 1000 statistici op hun hoofd gaan staan – strikt juridisch heeft de statistiek vrijwel alleen (wellicht) een rol gespeeld in de overtuiging van het Hof, niet in de selectie van de bewijsmiddelen.

Herhalen, herhalen van deze duidelijk onware bewering van het Haagse Hof, door Ybo Buruma, door Henk Elffers; het wordt eentonig. Vergelijk deze bewering weer met de geciteerde argumentatie van Gerard ‘t Hooft bij zijn tekenen van de petitie hierboven en met mijn analyse van het arrest in The Lucia de Berk case, part 2. Dit inspireerde mij tot het volgende Sinterklaasrijmpje (het is al bijna weer zover tenslotte; het metrum is niet perfect, maar ja,… ,“nood breekt wet”):

Al staan 1000 Nobelprijswinnaars op hun kop
Wij, juristen, staan nu eenmaal aan de top.
En laat men ‘t volgende goed verstaan:
Wij hebben nooit iets fout gedaan.

Wij tarten eindeloos Neerlands geduld
En geven de wetenschap de schuld.
Wij spreken van: “zorgvuldigheid”
Op die manier verstrijkt de tijd.

Overigens: de petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak kan nog steeds getekend worden, zie: Petition for reopening the Lucia de Berk case.

Advertisements

Professor Elffers neemt het op tegen de 80 hoogleraren

November 9, 2007

In NRC Handelsblad van maandag 5 november jl. stond een stukje van Prof. Henk Elffers, getiteld “Statistiek doet er nu niet meer toe”, waar hij het als een “lone ranger” opneemt tegen ongeveer 80 hoogleraren. Het stukje eindigt met de woorden: “En drogredenen worden geen valide argumenten, doordat er zich tachtig hoogleraren achter stellen”. Wie kan niet onwillekeurig sympathie voelen voor deze eenzame held die het opneemt tegen zo’n overmacht, bijna als in een Italiaanse Western? De underdog wekt nu eenmaal altijd sympathie op, iets waarvan Prof. Elffers zich waarschijnlijk terdege bewust is.

Voorafgaand aan deze laatste zin deelt hij ons mee:
“Ten slotte moet mij nog iets van het hart omtrent de argumentatie methodiek van de opstellers van de petitie. Bij de aanbieding ervan worden allerlei argumenten in stelling gebracht, die formeel niet tot de petitie behoren, maar wel door de aanbieders worden gepropageerd. Eén daarvan is dat alle “competente” statistici het eens zijn met de kritiek op de door mij uitgevoerde analyse. Op het weblog van een van hen wordt gezegd dat ik niet competent ben. Waarbij het argument te berde wordt gebracht dat ik geen hoogleraar mathematische statistiek ben. Dit staat bekend als het argumentum ad verecundiam, ofwel de drogreden van het beroep op autoriteit.”

“Argumentum ad verecundiam”: geleerde woorden! Het doet een beetje denken aan de taal van de weliswaar joyeuze, maar helaas niet geheel te vertrouwen vos “Joris Goedbloed”, één van Marten Toonders scheppingen, die vaak de uitdrukking “zoals wij latinisten zeggen” gebruikt.

joris.jpg

Per aspera ad pecunia oleo, roepen wij, latinisten, feestelijk uit!

(Joris Goedbloed in Panda en de Olie-Magnaat.)

Probeert Prof. Elffers ons hiermee misschien te intimideren en van zijn geleerdheid te overtuigen, een geleerdheid waaraan misschien na wat Prof. Dawid over zijn werk zei in de NOVA uitzending van 29 september jl. enige twijfel was ontstaan? (Dawid: “He made very big mistakes. He was not sufficiently professional to ask where the data came from and how accurate the data were. Even granted the data were accurate, he did some statistical calculations of a very simplistic nature, based on very simple and unrealistic assumptions. Even granted these assumptions, he had no idea how to interpret the numbers he got”.)

Ook is het een beetje goedkoop om te zeggen “Statistiek doet er nu niet meer toe”, net zoals het eerder al goedkoop was om te zeggen: “Het probleem is niet zozeer dat juristen statistiek misinterpreteren, maar veeleer dat menig statisticus geen kaas heeft gegeten van het strafproces”. Het lijkt erop dat hij met dit soort uitspraken zijn huidige vakbroeders (de juristen) probeert te paaien, omdat hij weet dat hij het bij zijn vroegere vakbroeders in de statistiek (van 30 jaar geleden) niet meer hoeft te zoeken. De titel van zijn artikel “Geacht hof, het was geen toeval. De rest is aan u.” in Stator, jaargang 5, no. 2, 2004, ligt in dezelfde sfeer.

In zijn opmerking over het “weblog van één van hen” doelt hij waarschijnlijk op de twee stukjes die ik in mijn Blog over Lucia de Berk heb geschreven, nl. “Lucia de Berk and the amateur statisticians” (later vertaald en nog enigszins gewijzigd voor Nederlands lezerspubliek in: Lucia de Berk en de amateurstatistici).

Maar het is duidelijk dat Prof. Elffers deze stukjes niet goed heeft gelezen. Ik doe juist geen beroep op het “argumentum ad verecundiam”. In The Lucia de Berk case, part 2 zeg ik o.a.: “My distinction between “amateurs” and “non-amateurs” cuts across the distinction between people having a diploma or not having a diploma.” En ik illustreer dit met het voorbeeld van Ramanujan die werkte “in the accountant general’s office at the Madras Port Trust Office” en toch door de Engelse wiskundige Hardy naar Cambridge is gehaald om samen met hem te werken aan problemen in de getaltheorie.

En in mijn andere stukje zeg ik niet dat Henk Elffers incompetent is omdat hij geen hoogleraar mathematische statistiek is. Nee, ik zeg dat hij een amateurstatisticus is omdat hij o.a. p-waarden met elkaar heeft vermenigvuldigd die niet met elkaar vermenigvuldigd kunnen worden en meer van dat soort dingen die ook in het interview met Prof. Dawid ter sprake kwamen (ter informatie van de lezer, en op gevaar af van beschuldigd te worden van een “argumentum ad verecundiam”: Professor Dawid is Professor of Statistics aan de University of Cambridge, UK). Henk Elffers heeft gewoon iets gedaan wat nergens op sloeg. Daarnaast vraag ik mij af waarom het hof geen hoogleraar in de mathematische statistiek heeft geraadpleegd, maar dit gaat m.i. meer over de competentie van het hof dan over de competentie van Henk Elffers.

In de Schiedammer parkmoord heeft het hof “niets fout gedaan”, zoals we in een uitzending van Zembla van 3 juni 2007 het geheim van de rechter hebben kunnen vernemen. We zagen in dezelfde uitzending dat de leden van het hof het dossier niet goed hadden gelezen, maar nee, het hof heeft niets fout gedaan. En Elffers zegt, voortgaand in deze traditie van het ontkennen van fouten: “Ik heb niets fout gedaan”. Tegelijk probeert hij met zijn titel “Statistiek doet er nu niet meer toe” te suggereren dat hier niet meer over gepraat dient te worden. Het rapport van de commissie Grimbergen wijdt meer dan 10 pagina’s aan een kritische bespreking van de rol van Elffers in het proces tegen Lucia de Berk en Prof. Elffers wil nu zeggen dat dit eigenlijk niet ter zake doet.

Ook dit valt in een traditie, want op de eerste pagina van het uiteindelijke arrest wordt eveneens meegedeeld dat statistiek geen rol heeft gespeeld in het arrest. Het is heel gemakkelijk om dit te zeggen, en misschien hoopt het hof dat, als het dit maar voldoende vaak zegt en het ook in de pers zo doet voorkomen, wij het zullen gaan geloven. Maar bestudering van het arrest leert anders! Gebruik van quasi-statistische argumenten m.b.t. “coïncidenties” is overal in het arrest te vinden. Tegelijk leert bestudering van het arrest dat de rol van Elffers hierin heel belangrijk is geweest. Deze zaken worden nog wat verder toegelicht in mijn blogs, met name in The Lucia de Berk case, part 2. De petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak kan nog steeds getekend worden, zie: Petition for reopening the Lucia de Berk case.