Personal observations on mathematicians and musicians

September 24, 2016

Have you ever watched a “master class” in music on television or in real-life? This is an event where there is a “maestro”, (mostly) to be called “master” in the sequel (man or woman), who is listening to the performance of a student, often exhibiting acute physical discomfort in doing so, and who is subsequently telling the student something like: “You are playing (singing) this in such and such way…, but you should play (sing) it….”.

Nowadays there are also “master classes” in mathematics (the name may have a different origin, but the identity of the names is probably not entirely unintentional). Now suppose that in the latter case the “master” is talking, and a student interrupts the master and says: “Wouldn’t it be much easier (more elegant,..) to use the following line of argument…” Well, if the student is right, the master would say something like: “You’re absolutely right, your argument is much better (more beautiful, or whatever the correct expression may be), it changes my view on the whole matter”. Of course the conditional statement “if the student is right” is harder to interpret in the context of musical performance; you might say, “there is no absolutely right or wrong interpretation of a musical piece” (some musicians seem to think otherwise, though), but this would even allow more freedom for different interpretations. But never have I heard a master in a music master class say anything like “the way you play -sing- this is completely new to me, and it changes my view on the piece” (I may have watched a biased selection of master classes, but I’ve seen a lot of them, so I think that I have a feeling for the general tendency here).

Why is there this big difference? The mathematical world having a kind of anarchy (recent movies on mathematics and mathematicians, although mostly nonsense, rightly point to this aspect), in contrast with the very hierarchical world of (classical) musicians. Both groups are ultimately after the same thing, which I will call “beauty” for the moment, but in the world of musicians there seems to be very little tolerance for differences in interpretation. A notable exception to this rule was Cesar Franck who heard Ysaye play his sonata in a way he did not have in mind when he composed the piece. But he said something like “The first movement is played faster than I had in mind, but it is played so beautifully that I changed my mind”.

Another notable exception to rigid views on interpretation was provided by Glenn Gould (that might be a reason that many mathematicians like him so much). There are the famous two completely different recordings of the Goldberg variations by Glenn Gould that even inspired a nice theatre play for four men, representing different aspects of Glenn Gould’s views on all kinds of things. Of course, Glenn Gould was not the “typical maestro” (the typical maestro is represented in the play by von Karajan). The two different recordings are at the beginning and the end of the play. Glenn Gould also tried (very courageously, but I think somewhat unsuccessfully) to play Mozart in such a way that it would become clear to everybody that Mozart was a bad composer. Still, how original and courageous to try to do a thing like that! Glenn Gould was a real anarchist of the mathematical type! And now please don’t say something like “Glenn Gould played Mozart in this way because he just couldn’t play Mozart”. This is like the critic who suggested that Glenn Gould took such a “scandalously slow” tempo in the performance of the Brahms concerto with Bernstein, because his technical abilities didn’t allow him to play it faster. A more ridiculous statement has never been made about Glenn Gould (and it seems to have been one of the decisive things to make him withdraw from public performances). Of course Glenn Gould could have introduced more “finesse” in his Mozart playing, but he just wanted to make a point.

I recently noticed another sign that things may be changing for the better, reading the booklet with the recording of the first and ninth (Kreutzer) Beethoven sonatas for violin and piano by Pamela Frank (another violinist I have in high esteem) and her father. Pamela Frank is saying: “For me the particular technical challenge of the Beethoven sonatas is that the violin should always strive to sound like a piano”. Very interesting remark! At first sight this seems to be a hopeless goal for a violinist. But what she probably means to say is that the violin and the piano should “blend” in such a way that one forgets that there is a violin and a piano; the “non-instrumental” aspect of Beethoven’s works. The world of musical interpretation might be opening up!

Advertisements

2010 in review

January 2, 2011

(WordPress offered a one-click opportunity to publish the summary below in my blog, which I could not resist…)

The stats helper monkeys at WordPress.com mulled over how this blog did in 2010, and here’s a high level summary of its overall blog health:

Healthy blog!

The Blog-Health-o-Meter™ reads Wow.

Crunchy numbers

Featured image

A helper monkey made this abstract painting, inspired by your stats.

A Boeing 747-400 passenger jet can hold 416 passengers. This blog was viewed about 11,000 times in 2010. That’s about 26 full 747s.

In 2010, there were 19 new posts, growing the total archive of this blog to 57 posts. There were 3 pictures uploaded, taking up a total of 206kb.

The busiest day of the year was April 15th with 557 views. The most popular post that day was Lucia de Berk en de amateurstatistici (in Dutch).

Where did they come from?

The top referring sites in 2010 were hetvrijevolk.com, luciadeb.nl, startgoogle.startpagina.nl, ssor.twi.tudelft.nl, and nl.wikipedia.org.

Some visitors came searching, mostly for henk elffers, wat is een argument, piet groeneboom, lucia de berk, and de eenzaamheid van de priemgetallen thema.

Attractions in 2010

These are the posts and pages that got the most views in 2010.

1

Lucia de Berk en de amateurstatistici (in Dutch) May 2007
5 comments

2

Lucia de Berk and the amateur statisticians May 2007
4 comments

3

De eenzaamheid van de priemgetallen October 2009

4

Het Haga Ziekenhuis en Lucia de Berk July 2010
3 comments

5

The day after: vrijspraak voor Lucia de Berk April 2010
2 comments


The day after: vrijspraak voor Lucia de Berk

April 15, 2010

Gisteren is Lucia de B., die nu voortaan “Lucia de Berk” genoemd mag worden, zoals allerlei mensen, bijvoorbeeld Richard Gill en ik, al lang deden, definitief vrijgesproken en ook is duidelijk uitgesproken dat het idee dat er sprake was van “moorden” naar het rijk der fabeltjes moet worden verwezen. Inmiddels heeft een aantal juristen zich voor deze vrijspraak echter ten onrechte op de borst geslagen. Gisteren las ik op Teletekst: “De vrijspraak na een gesloten strafzaak bewijst volgens een raadsheer dat het rechtssysteem werkt”. Hoe durft justitie hier nog mee aan te komen! Als niet van buiten het juridische systeem actie was gevoerd zat Lucia nog steeds in de gevangenis!

Er worden nu wel veel krokodillentranen gestort, maar Buruma zei gisteren bijv. in het interview: Lucia de B. definitief vrijgesproken: “In de zaak Lucia de B. zijn 70 deskundigen geraadpleegd”. En verder dat hij niet de noodzaak ziet van procedurele veranderingen in de rechtspraak. Dus met een pleidooi voor een onafhankelijke revisieraad zijn we bij Buruma aan het verkeerde adres (die zich overigens in het interview weer op de borst sloeg voor “zijn” CEAS).

Zijn opmerking “In de zaak Lucia de B. zijn 70 deskundigen geraadpleegd” roept de volgende vragen op:
1. Wat is de definitie van “deskundige” en hoe heeft de rechtbank/het hof deze “deskundigen” gekozen? We weten hoe de “deskundigen” voor de statistiek (de rechtspsycholoog Elffers en de jurist prof. de Mulder met zijn graad in “Business administration”) zijn gekozen.
2. Hoe komt hij aan dit ronde getal van 70?

Bij dit laatste moest ik weer even denken aan zijn opmerking dat 80 hoogleraren statistiek de petitie hadden getekend, en, nadat hij gewezen was op de onjuistheid van deze opmerking: “Dat ik de krant volgde waarin stond dat er 80 statistici waren terwijl het kennelijk ook om vogels van andere wetenschappelijke pluimage ging, is typisch een detail waarvan de relevantie mij ontgaat.”, zie mijn stukje uit 2007: Wie hebben de petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak getekend?

Buruma zei hier ook nog in zijn brief aan een aantal mensen (waar ik toe behoorde): “Want er kunnen 1000 statistici op hun hoofd gaan staan: strikt juridisch heeft de statistiek vrijwel alleen (wellicht) een rol gespeeld in de overtuiging van het hof, niet in de selectie van de bewijsmiddelen.” Een regelrechte onwaarheid, want statistiek over “coïncidenties” was het enige dat het hof had (en in feite ook het hele arrest door gebruikt heeft).
Helaas stelde de interviewer niet de bovenstaande vragen, maar zei hij bijv.: “Misschien heeft het hof wel te veel deskundigen geraadpleegd”.

De voorzitter van de raad voor de rechtspraak, Erik van den Emster, zegt in zijn reactie Voorzitter Raad voor de rechtspraak reageert op vrijspraak Lucia de Berk ook weer allemaal dingen die mij in het verkeerde keelgat schoten, zoals: “Laten we wel wezen: dit zijn gelukkig, hoe ernstig ook, uitzonderlijke zaken.” Dit horen we steeds, maar zo iemand als Knoops denkt daar heel anders over (en ik eigenlijk ook): wat we zien is het topje van de ijsberg.

Gelukkig zijn een heleboel mensen over deze reactie van de voorzitter van de raad voor de rechtspraak gevallen, zoals te zien is in de commentaren op deze site, bijvoorbeeld van Willem Wagenaar:
“Het is toch raar dat de Raad voor de Rechtspraak volhoudt dat het systeem werkt. De werkelijkheid is dat de rechterlijke macht alles heeft gedaan om revisie tegen te houden. De zaak is op gang gekomen door de vasthoudendheid van individuele burgers. Daarbij kwam de toevallige omstandigheid dat de CEAS juist in deze periode openstond voor aanmelding van twijfelachtige veroordelingen. Over Lucia was er toen al heel veel twijfel gewekt. De eerste groepen die aangewezen zijn om zaken bij de CEAS te melden zijn politie en OM. Maar hier heeft niemand die taak op zich genomen. Prof. Derksen deed dat wel; zonder hem zou het systeem nooit gewerkt hebben. De CEAS is een tijdelijke commissie die niet bij het systeem hoort. Met de Hoge Raad als uiteindelijke beslisser kan het systeem niet werken, omdat ieder strikt juridisch college de neiging zal vertonen om de fouten van voorgaande colleges te herhalen of zelfs te versterken. De conclusie van de Raad voor de Rechtspraak had moeten zijn dat het systeem niet werkt en dat er een structurele wijziging van het systeem nodig is. Bijvoorbeeld door de instelling van een revisieraad die niet alleen uit juristen bestaat.”
Hij heeft volkomen gelijk!

En een zekere Niek Heering zegt (o.a.): “Het gaat dan ook niet om de foute interpretatie van deskundigenbewijs, zoals de Raad voor de Rechtspraak ons nu wil wijs maken, maar om het feit dat de rechtspraak niet weet wie deskundig is.” Inderdaad!

De zaak Louwes is nu weer wat op de achtergrond. Ik heb me inmiddels vrij grondig in deze zaak verdiept en dat heeft mijn mening dat politie en justitie de ene fout na de andere hebben gemaakt alleen maar versterkt. Onlangs is bijvoorbeeld weer aan het licht gekomen dat tijden op de weerkaarten verkeerd zijn geïnterpreteerd (van de internationale tijd moest twee uur worden afgetrokken), waardoor duidelijk werd dat het gesprek van Louwes van de A28 dat opgevangen was door een mast in Deventer in feite twee uur eerder heeft plaatsgehad dan men aannam. Toen was het windstil en er was geen regen, i.t.t. twee uur later! In die weersomstandigheden was het heel goed mogelijk dat de mast het gesprek van Louwes opving en in ieder geval is het argument van weersomstandigheden die dit onmogelijk zouden maken nu weggevallen. Er is zelfs een filmpje op youtube gezet over deze kwestie: Into each life some rain must fall. Maurice de Hond zei hierover: misschien moeten we niet een “deskundigenregister” opzetten (één van de vele slechte ideeën van justitie om de zaak voor de toekomst dicht te timmeren en op die manier nog meer dan vroeger alleen bevriende “deskundigen” te raadplegen), maar in plaats daarvan een “burgerregister”.

Maar voor Louwes zie ik het somber in. Want ik geloof dat justitie er meer op gericht is het naar buiten komen van dit soort dingen te verhinderen dan dat ze er op gericht zijn meer openheid te creëren.
Het vest en de broek van de weduwe in de Deventer moordzaak zijn nog steeds “zoek”, en niemand weet (of zegt te weten) wat er in al die jaren dat de blouse (die de weduwe onder het vest aanhad) niet als bewijsstuk werd gehanteerd met die blouse is gebeurd. Hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat justitie hier mee weg kan komen! Louwes heeft de twee rechercheurs die hier verantwoordelijk voor waren in een artikel 12 procedure voor het hof in Leeuwarden gedaagd. Ze zijn in eerste instantie niet op komen dagen, maar één heeft laten weten die blouse maar even gezien te hebben (hij was ziek in de tijd dat hij dit behandeld zou hebben) en de ander heeft gezegd dat hij ook niet uit eigen ervaring wist wat er met die blouse is gebeurd, maar dat hij had opgeschreven wat hij dacht dat er gebeurd was. De conclusie van het hof was echter dat er geen sprake was van een valselijk opgemaakt proces verbaal, maar dat het alleen ongelooflijk amateuristisch was.

Maurice de Hond probeert (ondanks het feit dat hij is gesommeerd zijn mond te houden) een herzieningsverzoek voor te bereiden. De advocaat Knoops probeert nu al een jaar de protocollen (die je in Amerika automatisch krijgt van de FBI laboratoria bij contra-expertise) voor het DNA onderzoek van het NFI los te krijgen. Daaruit zou waarschijnlijk blijken dat het NFI zich niet aan de voorschriften van de leverancier van de apparatuur voor het DNA onderzoek heeft gehouden (er is door Knoops vorig jaar december zelfs een dagvaarding naar de landsadvocaat gestuurd). Het NFI weigert echter tot nu toe die protocollen af te geven. Waarschijnlijk is er weer nog een rechtszaak nodig om dit af te dwingen. Er loopt ook nog een (artikel 12) procedure wegens beschuldiging van meineed van Michael de J. (de “klusjesman”) en zijn vriendin Meike, waarnaar het OM ook weigert onderzoek te doen. Van de handschriftproeven van de vriendin van Michael de J. hebben politie en OM overigens ook weer gedeelten “zoekgemaakt”, en Michael de J. en zijn vriendin worden door de politie+OM erg “uit de wind” gehouden. Ook is er natuurlijk het boek van Bas Haan dat inmiddels op een aantal essentiële punten door verschillende mensen is bestreden. Maar Louwes heeft erg de wind tegen en er zou een omslag nodig zijn om dit te keren, net als de omslag die er bij de zaak Lucia de Berk is geweest. We hoeven daarbij niet te hopen dat het OM of de rechterlijke macht die omslag zal bewerkstelligen.


Geweld tegen de politie hoort bij beroep

May 27, 2009

(Een kort gesprek tussen Jan en Willem:)
J. In aansluiting op ons vorige gesprek: heb je gezien dat die belagers van agenten gisteren van mevrouw Falger bij de rechtbank van Amsterdam veel lagere straffen hebben gekregen dan geëist? Daar ben je het zeker helemaal mee eens, hè?
W. Over de hoogte van de straf zul je mij geen uitspraak horen doen; ik ben nu eenmaal geen jurist. Maar de argumentatie van de rechter, mevrouw Falger, klinkt mij krankzinnig in de oren.
J. Wat nu weer?
W. Ik las via internet in het AD, waarvan ik nu maar even aanneem tot het tegendeel blijkt dat dat ze letterlijk citeren: “Omgaan met agressieve personen, ander ongewenst gedrag en zelfs angstaanjagend gedrag, hoort bij het functioneren van politieambtenaren,’’ oordeelde Falger. Hetzelfde geldt voor andere gezagsdragers als straatcoaches, vindt zij. ,,Maar niet voor hulpverleners als ambulancebroeders.’’
J. Dat klinkt toch heel redelijk, W.?
W. Nee J., het is de wereld op zijn kop en een argument van niks. Het is net alsof ze zegt: dat geweld tegen de politie kan best een beetje worden opgeschroefd; ze zijn er nu eenmaal voor opgeleid om hiermee om te gaan” en ook iets in de trant van: “Dat weet je van tevoren (van dat geweld) en dan had je er maar niet aan moeten beginnen.”
J. Jij, als verdediger van de politie, wie had dat ooit gedacht?


Een gesprek tussen Jan en Willem

May 22, 2009

We waren in een Amsterdams café aanwezig bij een gesprek tussen J. (Jan de jurist) en W. (Willem de wiskundige).

W. Kijk jij wel eens naar die serie Judge John Deed?
J. Ja, hoezo?
W. Nou, als ik daar naar kijk, denk ik wel eens: zou het nu werkelijk zo gaan?
J. Wat bedoel je?
W. Die Deed, die lijkt een soort parel van onbevangenheid tussen allemaal corrupte rechters en politici, met tegenstanders die over lijken gaan om hun belangen te verdedigen en hun eer hoog te houden.
J. Ja, belachelijk! Echt weer dat complotdenken, zoals bij de moord op Kennedy. En zoals bij die theorie over de “closed shop” in dat mislukte boek van Wagenaar en die andere rechtspsychologen.
W. Mmm… Toch heb ik het gevoel dat er een grond van waarheid zit in wat daar wordt getoond. Ook vind ik die beschrijving op internet van John Deed leuk: “John Deed is een rechter die verschilt van zijn collega’s. Als zoon van een bakker heeft hij het zonder kruiwagens tot rechter geschopt. Hij haalde de hoogste punten tijdens zijn rechtenstudie.
J. Ja, dat is extra ergerlijk. In dit laatste zitten twee heel onware aantijgingen:
1. Dat sociale achtergrond en relaties een rol spelen bij benoemingen van rechters. Altijd maar dat gepraat over kruiwagens!
2. En dan de suggestie dat die eenvoudige bakkerszoon Deed, die zich niet conformeert aan wat de andere (corrupte) rechters van hem willen, intelligenter is dan zij! Dat is ook heel misselijk. Daarmee wordt gesuggereerd dat de modale rechter een domoor is!
W. Mmm.. Je weet J., dat mijn vader rechter was. Hij zei altijd tegen mij: “Je moet in het studentencorps gaan, dat is goed voor je relaties later”. Ik was heel braaf hoor en heel jong toen ik ging studeren. Ik heb het gedaan, maar in mijn vak speelt het geen enkele rol, terwijl ik toch de indruk kreeg dat het voor die rechtenstudenten wel belangrijk was. En ik ben nu dat boek van Wagenaar en zo aan het lezen, en lees daar wat die rechters en raadsheren allemaal aan onzin hebben geslikt van een zekere Jolanda en dan denk ik toch wel: deze rechters en raadsheren leden aan hersenverweking tijdens de behandeling van deze zaak! En twee daarvan zitten nu in de hoge raad!
J. Ja, dat is natuurlijk heel eenzijdige voorlichting van een stel rechtspsychologen die geen kaas hebben gegeten van het strafproces! Niet-juristen willen maar niet begrijpen dat het de rechter alleen maar gaat om of een verdachte een bepaald feit ten laste kan worden gelegd, niet om wat er is gebeurd of wie daarvoor verantwoordelijk is.
W. ????
J. Zelfs een tweedejaars rechtenstudent kan begrijpen wat ik hier zeg; is dat nu zo moeilijk?
W. Ik moet bekennen dat ik het niet begrijp, moet je je bijvoorbeeld niet verdiepen in wat er is gebeurd en wie daarvoor verantwoordelijk is om te weten of een verdachte een bepaald feit ten laste kan worden gelegd?
J. Nee, natuurlijk niet. Je verwart taken, W.! Uit te vinden wat er is gebeurd en wie daarvoor verantwoordelijk is de taak van de politie en OM, daar gaat de rechter niet over!
W. Hoort de rechter niet na te gaan of wat politie en OM aandragen wel klopt? Moet de rechter daar volgens jou blind op vertrouwen?
J. Nou ja, blind vertrouwen, blind vertrouwen, dat is misschien wat sterk uitgedrukt. Maar we kunnen er toch wel van uitgaan dat politie en OM hun taken met de uiterste zorgvuldigheid uitvoeren. Denk ook aan de werkdruk van de rechter! Zij kan dat niet allemaal zelf gaan controleren.
W. Je zei “zij”?
J. Ja, sorry hoor, de meeste rechters zijn meen ik tegenwoordig vrouwen, en bovendien, als ik moet kiezen tussen hij of zij, zeg ik “zij”, om eeuwenlang hij-zeggen een beetje te compenseren.
W. O.K., ik begrijp het. Maar toch, als ik dan dat boek lees, dan word ik steeds bezorgder, bijvoorbeeld over dat “wegstrepen”. Kennelijk mag een rechter in de motivatie van het vonnis zo maar stukken uit de getuigenverklaring wegstrepen om de verklaring met het vonnis in overeenstemming te brengen, zonder zelfs door puntjes aan te geven dat er iets is weggelaten. Ik zou zelf denken: als de verdachte of de getuige in die weggelaten zin iets zegt dat met de bewijsvoering in tegenspraak is, zou ik dat graag voor de volledigheid ook willen zien.
J. Ach W., jij bent typisch zo’n wetenschapper die geen idee heeft van hoe het strafrecht functioneert. Zo’n rechter moet nu eenmaal de zaak rond krijgen. Die kan niet eindeloos gezeur over kleinigheden toelaten. Als de verdachte dingen heeft gezegd die niet bij het vonnis gebruikt kunnen worden, dan moet zo’n rechter dat weg kunnen laten, anders houdt het nooit op!
W. Ik weet het niet J., ik geloof niet dat we het hierover eens worden vanavond. Ook heb ik vaak rechtszaken bijgewoond. Het telt natuurlijk niet, evenmin als het feit dat Wagenaar enorm veel rechtszaken heeft bijgewoond, want hij heeft volgens Marc Loth desondanks geen kaas gegeten van het strafrecht. Maar goed, als ik dan bij zo’n rechtszaak was, kreeg ik vaak de indruk dat er helemaal niet geluisterd werd naar wat de verdachte zei. En de verdachte heeft toch wel recht op een eerlijk proces?
J. Wat ben je toch naïef, W.! Al die liegende verdachten! Als de rechters zouden beginnen met daar allemaal naar te luisteren, dan is het end zoek. Op die manier halen die rechters nooit het efficiency criterium.
W. Ja maar, het efficiency criterium is toch niet het enige dat telt? De verdachte heeft toch recht op een eerlijk proces?
J. Jullie wetenschappers leven in een ivoren toren! Je moet rechtspreken meer als een bedrijf in actie zien, W.! Een bedrijf dat werkt met de forensisch-criminalistische aanpak in plaats van met de wetenschappelijk theoretische aanpak, zoals de uiterst kundige advocaat-generaal van het OM, mevrouw Brughuis, die de zaak tegen Louwes zo voortreffelijk heeft afgehandeld, in de regiezitting van de Lucia de Berk zaak terecht opmerkte. En natuurlijk zijn er dan wel eens bedrijfsongevallen, zoals de Schiedammer parkmoord. Niets aan te doen! Onvermijdelijk! Bovendien heeft de president van het hof in Den Haag nog gezegd dat ze hier niets fout hebben gedaan. Het gaat nu eenmaal niet om wie het heeft gedaan of wat er is gebeurd; het gaat er om of de wet juist is toegepast!
W. Ja, maar die Kees Borsboom had het toch niet gedaan? En heeft desondanks jaren vastgezeten? En dat DNA dat gevonden werd was toch niet van hem? En het tijdspad klopte toch niet? En hier was toch ook weer zo veel “gestreept” in de verklaring van de verdachte en getuigen?
J. Hoe vaak moet ik nu nog zeggen dat het er alleen om gaat een zaak juridisch rond te krijgen; jij hebt het steeds maar over wat er is gebeurd en wie het heeft gedaan, daar gaat het niet om! Bovendien is Kees Borsboom nooit vrijgesproken; het hof in Amsterdam heeft alleen maar het OM niet-ontvankelijk verklaard en zich niet uitgesproken over schuld of onschuld van Kees B.
W. Maar Kees (of Cees) Borsboom had het toch niet gedaan? Wik H. heeft toch bekend dat hij het had gedaan en zijn DNA is toch ook aangetroffen? Als ze het DNA van Louwes kunnen gebruiken om hem te veroordelen, dan kunnen ze toch het DNA van Wik H. gebruiken om Kees Borsboom vrij te spreken? En Wik H. heeft de moord ook nog bekend, terwijl Louwes niet heeft bekend. Het is in Nederland niet eens meer “schuldig tot je onschuld is aangetoond” het is inmiddels: “schuldig ook als je onschuld is aangetoond”. Terwijl het toch eigenlijk zou moeten zijn: “onschuldig tot je schuld is aangetoond”!
J. Onschuldig zijn is juridisch gezien iets heel anders dan het niet gedaan hebben, W.! Maar dat subtiele verschil ontgaat jou kennelijk. We kunnen het je misschien niet kwalijk nemen, want je bent nu eenmaal geen jurist. En denk in deze tijden van economische crisis ook eens aan het kostenplaatje van het onschuldig verklaren en vrijspreken van Kees Borsboom!
W. Het gaat mijn verstand geloof ik te boven. Heb jij trouwens dat boek van Louwes “Schuldig” gelezen?
J. Nee zeg, denk je dat ik het boek van een moordenaar ga lezen, kom nou!
W. Hoe weet je zo zeker dat Louwes een moordenaar is?
J. Nou, door dat DNA bewijs natuurlijk. En trouwens, de voortreffelijke speurder Peter R. de Vries en de eveneens voortreffelijke journalist Bas Haan zeggen ook dat hij schuldig is, dus dan moet het wel waar zijn.
W. Besteedde Peter R. de Vries niet een uitzending aan het aantonen van het “feit” dat het door de politie gevonden mes het moordwapen was? Datzelfde mes waarvan later bleek dat het onmogelijk het moordwapen kon zijn? En jij vindt dus niet dat je dan nog kennis hoeft te nemen van wat Louwes zelf hierover te zeggen heeft?
J. Nee zeg, we kunnen wel aan de gang blijven! Het zou trouwens maar weer onrust geven als we hier aandacht aan gaan besteden en misschien zelfs het vertrouwen in de rechterlijke macht ondermijnen. En niets is erger dan dat! Het lijkt me beter die zaak nu maar te laten rusten.
W. Mmm… ik heb hier niet een erg goed gevoel over, J.!

(Dit gesprek heeft een vervolg in een tweede gesprek van Jan en Willem.)


Ernest Louwes en de media

April 24, 2009

Ernest Louwes is nu definitief in vrijheid gesteld en zijn spreekverbod is opgeheven. Ter herinnering: Ernest Louwes werd eerst vrijgesproken en vervolgens weer veroordeeld voor de moord op de weduwe Wittenberg, zie de Deventer moordzaak.

Louwes mocht meteen optreden in Pauw en Witteman, samen met minister Ronald Plasterk. P&W zaten daar als een tribunaal dat Louwes eens even het vuur na aan de schenen ging leggen. “Mijnheer Louwes, alleen uw DNA zat op de blouse, hoe verklaart u dat?”, en: “Mijnheer Louwes, u had een motief, hoe zit dat met die rekening die u heeft geopend om er vervolgens geld van de weduwe Wittenberg op te storten?”

Op de eerste vraag antwoordde Louwes, die overigens opmerkelijk kalm bleef onder dit alles (maar hij heeft natuurlijk al zo veel over zich heen gekregen) dat dat DNA bij zijn ochtendbezoek op die blouse had kunnen komen en dat het merkwaardig is dat alle andere kleren van de weduwe “zoek” zijn. Inderdaad, waar zijn die andere kleren gebleven, kun je je afvragen. Daar hadden P&W best eens wat meer aandacht aan kunnen besteden! De moeder van Denise Schouten, zie Denise Schouten en Recherche kan hart Denise Schouten ook niet vinden heeft verschillende organen “van haar dochter” teruggekregen via het NFI en het St Elizabeth ziekenhuis in Tilburg in een pot. Geen van die organen bleek van haar dochter te zijn. Het was een potpourri van organen van verschillende mensen. Het NFI had er waarschijnlijk niet op gerekend dat de moeder van Denise Schouten dit op eigen kosten zou laten controleren. Evenzo zijn in de Deventer moordzaak andere belangrijke kledingstukken, die mogelijk ontlastend materiaal voor Louwes zouden kunnen bevatten, zoek!

Ik heb begrepen dat ergens nog een doos met relevante spullen staat (niet bij het NFI) die buiten schot gehouden worden. Als justitie en politie de schijn van een partijdige behandeling willen vermijden, waarom komen ze daar dan niet mee voor de dag? En waarom is er geen DNA onderzoek gedaan op de hals van de weduwe, op de plek waar zij is gewurgd? (vraagt Maurice de Hond zich m.i. terecht af). Dat vest van de weduwe dat zij over die blouse aanhad ten tijde van de moord, waar is dat gebleven? Bijzonder voor de hand liggende vragen waarop we echter geen antwoord horen. Het lijkt erop dat justitie redeneert: “We hebben hem, met dat DNA op die blouse, en nu moet verder iedereen zijn mond houden”, net zoals ze al eerder dachten “We hebben hem”, met het mes waarvan achteraf is gebleken dat het niet het moordwapen kon zijn. Mij persoonlijk lijkt echter dat “bewijs” via het DNA op de blouse boterzacht.

Op de tweede vraag van Pauw en Witteman antwoordde Louwes dat zelfs het gerechtshof in Den Bosch niet had beweerd dat er een geldelijk motief was. We moesten wachten op de meesterbreinen P&W om dit motief weer opnieuw in het geweer te brengen (dit laatste zeg ik nu, het was niet iets wat Louwes zei). Het liet overigens ook weer zien dat Pauw en Witteman zich eigenlijk niet van te voren goed hadden voorbereid op dit gesprek, ondanks de felle manier waarop Louwes werd geattaqueerd.

Ook zei Pauw nog: “Maar mijnheer Eikelenboom heeft toch de dwaling in de Schiedammer Parkmoord blootgelegd?”, daarbij blijk gevend van een enorme onwetendheid m.b.t. de historie van deze gerechtelijke dwaling. De ten onrechte veroordeelde Borsboom is vrijgekomen, niet door toedoen van mijnheer Eikelenboom, maar omdat een ander de moord heeft bekend! (zoals Louwes wederom terecht opmerkte). In feite is deze kwestie een enorme smet op het blazoen van de heer Eikelenboom, die achteraf heeft beaamd dat het aangetroffen DNA niet van de veroordeelde Cees Borsboom was. Waarom heeft hij dat dan niet meteen aan de grote klok gehangen? “Omdat hem niets werd gevraagd”. Dit werpt wel weer een schril licht op hoe het OM, in samenwerking met het echtpaar Eikelenboom (dat altijd zo afgeeft op “theoretische” wetenschappers), te werk gaat. “Een gesloten mond vangt geen vliegen” moet Eikelenboom gedacht hebben bij de Schiedammer parkmoord!

Maurice de Hond is verweten (en hij is ook vervolgd) voor het feit dat hij een ander als mogelijke dader heeft aangewezen. Je kunt hier verschillend over denken; sommige mensen vinden dit moedig van hem, anderen vinden het dom van hem (het bekende “ceteri… alii…” om voor de grap net als de juristen ook eens met wat Latijn te strooien). De Schiedammer parkmoord heeft echter laten zien dat als er niet een andere verdachte in beeld is, er gewoon niets gebeurt. Het hof in Den Haag beweert over de Schiedammer parkmoord zaak nog steeds: wij hebben niets fout gedaan (maar als ze het dossier goed gelezen hadden, hadden ze kunnen zien dat de bewijsvoering niet klopte; echter voor hen gold: de zaak was rond, volgende zaak).

Kijkend naar dit soort gedoe op TV vraag ik me weer eens voor de zoveelste keer af: zijn we op de Nederlandse televisie nu echt voorbij alle fatsoen? Mogen de slecht geïnformeerde Pauw en Witteman daar zo maar voor rechtbankje spelen bij iemand die net uit zijn gevangenis is ontslagen?

Louwes heeft bepaald de wind tegen, misschien meer nog dan Lucia de Berk. In de laatste zaak heeft de veroordeelde in ieder geval bijvoorbeeld nog onze misdaadverslaggever Peter R. de Vries aan haar zijde. Ook is er een geheel boek over haar zaak geschreven door Prof. Ton Derksen (die overigens in een vervolgboek “Het OM in de fout” ook onder meer enige aandacht aan de Deventer moordzaak heeft besteed) en heeft de hoge raad haar zaak heropend. Louwes is wat dit betreft wat minder gelukkig. Hij heeft wel zelf een boek over zijn zaak geschreven. Maar aan de andere kant heeft de journalist Bas Haan een boek over de zaak geschreven dat Louwes niet bepaald als steun in de rug heeft kunnen ervaren.

Laten we eens proberen objectief naar deze zaak te kijken. Er zijn twee mogelijkheden:
1. Louwes heeft het wel gedaan.
2. Louwes heeft het niet gedaan.

Het is volgens mij nuttig om even “ex hypothesi”, zoals dat heet, te redeneren en ons af te vragen wat voor gedrag we in deze beide gevallen van Louwes kunnen verwachten. Dus, stel geval 1 is waar. Is in dat geval het huidige gedrag van Louwes waarschijnlijk? De keren dat ik hem op televisie heb gezien komt hij op mij over als een redelijk intelligente man, in ieder geval een stuk intelligenter dan Pauw, die in een gesprek met de psycholoog Wagenaar verklaarde de beweringen van Jolanda in de zaak Jolanda (de Jolanda die ook optrad bij Sonja Barend) “heel overtuigend” te vinden.
Zou een redelijk intelligente man, die het “gedaan heeft” tot het bittere eind door blijven strijden om zijn onschuld te bewijzen, met zo veel mensen en in het bijzonder een heel justitieel apparaat tegen zich? Is het in zijn voordeel om te vragen waar de andere kledingstukken van de weduwe zijn gebleven, als die mogelijk belastend materiaal voor hem zouden bevatten? Het lijkt me enigszins onwaarschijnlijk.

Nu is het zo dat hypothese 1 krachtige verdedigers heeft. De journalist Bas Haan, die hier een boek over heeft geschreven, gelooft in hypothese 1 en Peter R. de Vries ook, zie Ernest Louwes is wel degelijk de moordenaar. Deze blog heeft als ondertitel: “Wanneer erkennen de media eens dat ze er naast zaten?”. Wie bedoelt Peter R. de Vries hier eigenlijk met “de media”? Als ik P&W tot “de media” reken, heb ik niet de indruk dat ze geloven dat Louwes onschuldig is. De journalist Bas Haan is ook zo iemand die tot “de media” behoort en die gelooft al evenmin in de onschuld van Louwes. En behoort Peter R. de Vries zelf eigenlijk niet ook tot “de media”? Als nu alsnog zou blijken dat Louwes toch onschuldig is, zou je eveneens de vraag kunnen stellen: “Wanneer erkennen de media eens dat ze er naast zaten?”, deze keer doelend op P&W, Bas Haan en Peter R. de Vries. Dus die ondertitel van Peter R. de Vries lijkt me een tweesnijdend zwaard.

In Ernest Louwes is wel degelijk de moordenaar is media-man Peter R. de Vries voor het grootste deel bezig met de personen die denken dat Louwes onschuldig is verdacht te maken. Een korte samenvatting van wat hij hier zegt is dat hij vindt dat deze mensen goedgelovige sukkels zijn die zich niet op “harde feiten” baseren, zoals hij dat wel doet. Peter R. de Vries heeft zelfs geantwoord op een vraag of hij niet met Maurice de Hond in discussie wil gaan: “Ik praat niet met een baby”.

Dergelijke dingen werden ook gezegd in het juristenkamp (dat zich kennelijk erg bedreigd voelt door de recente kritiek) door van Koppen en van Maanen over de ondertekenaars van de petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak. Maar de mensen die deze petitie hebben ondertekend hebben daarmee in het geheel geen uitspraak gedaan over schuld of onschuld: dit waren mensen, voor een groot deel wetenschappers, die door bestudering van de zaak overtuigd waren geraakt van de ondeugdelijkheid van de bewijsvoering. Net als bijvoorbeeld Emile Zola, die terecht overtuigd was van de ondeugdelijkheid in de bewijsvoering in de zaak Dreyfus. Merkwaardig genoeg haalt van Maanen recent in een interview de zaak Dreyfus aan in een betoog dat niet-juristen zich niet moeten bemoeien met rechtszaken en dat mensen die dat wel doen “iets van godsdienstwaanzin hebben”, zie dwalende rechters. Deze toon van: “jullie moeten je mond houden, jullie weten er niets van” wordt ook in het stukje van Peter R. de Vries gehanteerd, waarin hij dus, i.t.t. bijvoorbeeld de ondertekenaars van de petitie voor heropening van de Lucia de Berk zaak wel tot de sterke uitspraak “Ernest Louwes is wel degelijk de moordenaar” komt.

Laten we nu even uitgaan van hypothese 2. Is in dat licht het gedrag van Louwes niet te begrijpen? Stel dat ik veroordeeld zou zijn voor de roofoverval op de bioscoop Rembrandt, zie Vader vertelt over de politie. Ik zou verschrikkelijk kwaad zijn geworden en me misschien hebben verzet. Net als Louwes zou ik dan misschien door vier man zijn besprongen, in een nekklem gelegd en daarna in de boeien zijn geslagen. Stel dat ik bij mijn ontslag uit de gevangenis bij Pauw en Witteman zou hebben mogen optreden, naast mijn ex-collega hoogleraar Plasterk en dat ze mij het filmpje zouden hebben laten zien waarbij ik in een nekklem werd gelegd, waarna Pauw mij glimlachend zou hebben gevraagd: “Wat vindt u daar nu van mijnheer Groeneboom, om dat filmpje weer te zien?”. Ik zou waarschijnlijk gezegd hebben dat ik het niet zo leuk vond. Louwes zei dat hij het verschrikkelijk vond. Is dat niet te begrijpen vanuit hypothese 2? Wat voel je, als je volkomen ten onrechte bent veroordeeld en ongeveer iedereen tegen je zegt dat je het toch gedaan hebt? Waarschijnlijk woede, maar vooral onmacht. Want hoe kun je de tegenpartij ooit van je onschuld overtuigen? Alles wat je zegt zal tegen je worden gebruikt. En dat is wat bij Louwes het geval lijkt te zijn.

En voor de slechte verstaander: ik zeg hiermee niets over schuld of onschuld. Ik probeer alleen onder woorden te brengen wat in mij opkomt naar aanleiding van zo’n uitzending bij Pauw en Witteman. Gelukkig zag ik aan het eind van de uitzending dat Louwes zijn boek Schuldig. Mijn verhaal over de Deventer moordzaak aanbood aan Ronald Plasterk, die het geschenk in dank aanvaardde en daarbij Louwes de hand schudde.

Naschrift (Hier komt nog wat informatie die mij bereikte na het schrijven van het bovenstaande). Het hof in Leeuwarden heeft de twee rechercheurs opgeroepen die een proces verbaal hebben opgemaakt over wat er in vier jaar met de blouse van de weduwe is gebeurd. Hier was deze week donderdagochtend (23-4-2009) een zitting over in Leeuwarden, zie Hof behandelt beklag Louwes. Louwes had een artikel 12 procedure tegen deze twee rechercheurs aangespannen. De rechercheurs zijn bij deze zitting niet op komen dagen, maar hun advocaat heeft laten weten dat wat zij hadden opgeschreven in ieder geval niet klopte. Terwijl men op verzoek van de rechter had geschreven in de wij-vorm, zoals “Wij ontvingen de blouse, toen deden wij dat met de blouse en vervolgens deden wij dat met de blouse” bleek dat één van de twee rechercheurs de hele periode ZIEK was geweest en er niet bij was geweest. En de ander meldde dat wat er stond niet door hem persoonlijk was waargenomen, maar een reconstructie was van de afdeling, zonder dat dit op documenten of een logboek was gebaseerd.

Verschillende mensen hebben mij er op attent gemaakt dat waarschijnlijk de meeste Nederlanders niet weten wie Dreyfus was. De jurist van Maanen, hoogleraar vermogensrecht aan de universiteit van Maastricht, vergelijkt de wetenschappers en anderen die in de Lucia de Berk zaak in actie zijn gekomen met de “Dreyfusards”, de mensen die voor Dreyfus in actie zijn gekomen.

Het is grappig dat hij dit doet, want in het geval van Dreyfus hebben de Dreyfusards achteraf volkomen gelijk gekregen, ondanks alle intimidatie, vervalsing van documenten en ander onrechtmatig optreden van overheid en leger in deze zaak. Emile Zola is zelfs tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld en uitgeweken naar Engeland totdat hij weer veilig terug kon komen in Frankrijk.

De anti-Dreyfusards bij overheid en leger hebben alles uit de kast gehaald om een herziening van deze zaak te voorkomen, tot en met manipulatie van bewijsmateriaal. Personen in Frankrijk die hierop hebben gewezen werden natuurlijk aanvankelijk geïntimideerd, afgeblaft en verteld dat zij het gezag aantastten en dat de Franse overheid en leger veel te fatsoenlijk waren om dat soort dingen te doen. Ik citeer uit Dreyfus:

“Het nieuw benoemde hoofd van de inlichtingendienst Georges Picquart kwam in zijn onderzoek naar de zaak achter de werkelijke gang van zaken. Hij ontdekte de rol van Esterhazy en gaf dit door aan zijn superieuren. Binnen de militaire top was dit een niet gewenst bericht, officieren hebben zelfs valse documenten opgesteld om Dreyfus’ schuld te bewijzen. Alles is er aan gedaan om herziening van het proces te stoppen en het geheel in de doofpot te laten verdwijnen. Picquart werd op dienstreis gestuurd en later zelfs ontslagen en gevangen gezet.” (Georges Picquart kreeg overigens eerherstel en werd later minister in het zg. eerste Clémenceau kabinet, zie: Georges Picquart).

Er lijken inderdaad sterke analogieën te bestaan met wat er op het ogenblik in Nederland gebeurt. We moeten van Maanen eigenlijk dankbaar zijn dat hij hierop wijst, al was het misschien niet zijn bedoeling deze analogie onder de aandacht te brengen!

(Toevoeging 13-5-09:) Een relevante en zeer lezenswaardige bespreking van de rol van de pers in de zaak Louwes wordt gegeven in: Pers faalt bij Deventer moordzaak.